09/08/2024

Khu di tích danh thắng Côn Sơn

Địa danh Côn Sơn ở xã Cộng Hoà, huyện Chí Linh, nằm giữa hai dãy núi Phượng Hoàng - Kỳ Lân, cách Hà Nội khoảng 70km.

Khu di tích, danh thắng này gồm có núi non với rừng thông, khe suối; nhiều di tích nổi tiếng từ xa xưa. Ngay từ thời Trần, chùa Côn Sơn là một trong ba trung tâm của thiền phái Trúc Lâm (Côn Sơn, Yên Tử, Quỳnh Lâm). Mảnh đất này đã gắn bó với tên tuổi và sự nghiệp của nhiều danh nhân Việt Nam như Trần Nguyên Đán, Huyền Quang và đặc biệt là Anh hùng dân tộc - Danh nhân Văn hoá Thế giới Nguyễn Trãi. Côn Sơn cũng là địa danh Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và đọc bia về Nguyễn Trãi ngày 15/2/1965.

Ngày nay, Côn Sơn còn lưu giữ được những dấu tích văn hoá từ thời Trần. Sau đây là một số công trình tiêu biểu:

Chùa Côn Sơn (chùa Hun)

Chùa có tên chữ Hán là Thiên Tư Phúc tự, toạ lạc ở chân núi Côn Sơn, có từ trước thời nhà Trần. Vào đời Lê, chùa được trùng tu và mở rộng rất lớn. Sau nhiều biến cố của lịch sử và thời gian, chùa Côn Sơn ngày nay rất bình dị ẩn mình dưới tán lá của các cây cổ thụ. Chùa có kiến trúc theo kiểu chữ công (I), gồm tiền đường, thiêu hương, thượng điện. Trong toà thượng điện có bức tượng Phật A Di Đà cao 3m. Phía sau chùa là nhà tổ, thờ tượng Trúc Lâm Tam tổ (Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang), tượng ông bà Trần Nguyên Đán; tượng Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ.

Sân chùa có cây đại 600 tuổi, 4 nhà bia, đặc biệt là bia "Thanh Hư động" tạo từ thời Long Khánh (1373 - 1377) với nét chữ của vua Trần Duệ Tông và bia hình khối lục lăng (Côn Sơn thiện tư bi phúc tự) là tấm bia Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc khi Người về thăm di tích này.

Đền thờ Nguyễn Trãi (1380-1442)

Ngôi đền khởi dựng 12/2000, khánh thành ngày 16/8 Nhâm Ngọ (2002) tại Côn Sơn nhân kỷ niệm 600 năm ngày mất của Nguyễn Trãi.

Trên khuôn viên chừng 10.000m², ngôi đền chính dựa lưng vào Tố Sơn, hai bên là núi An Lạc và Ngũ Nhạc, bên phải là suối Côn Sơn. Nằm trong khuôn viên của đền còn có nhà tả vu, hữu vu, nghi môn nội, nghi môn ngoại, nhà bia, am hoá vàng, miếu giải oan, hồ Nhân Nghĩa... Công trình thể hiện sự biết ơn và trân trọng của các thế hệ người Việt Nam đối với Danh nhân Văn hoá Thế giới Nguyễn Trãi.

Giếng Ngọc

Giếng nằm ở sườn núi Kỳ Lân, bên phải là lối lên Bàn Cờ Tiên (nay đã dựng nhà bia), phía dưới chân Đăng Minh bảo tháp. Tương truyền đây là giếng nước do thiền sư Huyền Quang được thần linh báo mộng ban cho chùa nguồn nước quí. Nước giếng trong mát quanh năm, uống vào thấy khoan khoái dễ chịu. Từ đó có tên là Giếng Ngọc và nước ở giếng này được sử dụng làm nước cúng lễ của chùa.

Bàn Cờ Tiên

Từ chùa Côn Sơn leo khoảng 600 bậc đá là đến đỉnh núi Côn Sơn (cao 200m). Đỉnh Côn Sơn là một khu đất bằng phẳng, tại đây có một phiến đá khá rộng, tục gọi là Bàn Cờ Tiên. Hiện nay tại vị trí Bàn Cờ Tiên đã dựng nhà bia theo kiểu Vọng Lâu đình, hai tầng cổ các tám mái. Đứng từ đây, du khách có thể nhìn bao quát cả một vùng rộng lớn.

Thạch Bàn

Bên suối Côn Sơn có một phiến đá gọi là Thạch Bàn, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh dừng chân nghỉ khi Người tới thăm di tích này (15/2/1965). Từ chân núi đi theo lối mòn có kê đá xuống phía chân núi gặp một tảng đá lớn, mặt phẳng và nhẵn nằm kề ven suối gọi là Thạch Bàn lớn. Tương truyền khi xưa Nguyễn Trãi lấy làm "tấm phản" nghỉ ngơi, ngắm cảnh, làm thơ và suy tư việc nước.