Lễ hội Trà Cổ (thành phố Móng Cái)

Trà Cổ nằm ở nơi ta đặt nét bút đầu tiên để vẽ hình chữ S của bản đồ đất nước. Cư dân Trà Cổ có nguồn gốc ở Đồ Sơn. Khoảng 600 năm trước, người Trà Cổ đã xây dựng ngôi đình làng để thờ sáu vị khai phá vùng đất Trà Cổ, làng lập làm Thành hoàng. Quận He (Nguyễn Hữu Cầu), một lãnh tụ nông dân thời Lê - Trịnh cũng được thờ tại đình. Ngôi đình lớn mang đậm phong cách kiến trúc đình làng của người Việt hiện nay vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn.

Lễ hội Trà Cổ hằng năm diễn ra từ ngày 30/5 đến 6/6 (âm lịch), tại đình Trà Cổ. Ngày 25/5 đoàn thuyền rước xuất phát từ Trà Cổ về quê tổ Đồ Sơn, ngày 30/5 thì có mặt ở Trà Cổ kịp làm lễ khai hội.

Ngày 1/6, bắt đầu vào hội là nghi lễ rước Vua ra bể, với nghi thức một đội quân cầm vũ khí, cờ thần, phường bát âm, bát bửu, tiếp đến là người cầm cờ vía (là người cường tráng trẻ đẹp và có đạo đức) được làng bầu chọn từ cuối hội năm trước cùng những người khiêng kiệu.

Trong dịp lễ hội có nhiều tập tục mang đặc tính địa phương, như tục gác đoạn tre lên trên xà đình vào ngày khai hội và hạ nó khi giã hội, tục thi làm cỗ chay, cỗ mặn; tục thi lợn béo (gọi các chú lợn đó là các "Ông Voi"). Các Ông Voi được các vị cai đám chăm sóc chu đáo từ nhiều tháng trước. Ngày kết thúc hội có múa bông. Với nghi thức cầu mong trời đất, thần linh phù hộ để đánh bắt được nhiều cá tôm, buôn bán phát đạt, cuộc sống ấm no.